Direct naar hoofdinhoud
Logo provincie Overijssel, ga naar homepage

Bestandsbeschrijving Geoportaal https://www.geoportaaloverijssel.nl

Bestandsnaam: Verdedigingslinies (lijnen)

Samenvatting: De vroegste objecten die in dit lijnenbestand voorkomen zijn de walburgen en deze hebben hun oorsprong in de late Romeinse tijd of vroege middeleeuwen. Tegenwoordig zijn deze walburgen nog vaak als kern van een dorp of stad zichtbaar. Een voorbeeld daarvan is Enschede. In de middeleeuwen werd aan strategisch geplaatste dorpen stadsrechten gegeven waardoor deze vestingwerken mochten aanleggen. Steden als Deventer, Zwolle en Genemuiden vallen hieronder. De verdedigingswerken waarvan we tegenwoordig nog sporen kunnen zien (aarden wallen en grachten) stammen echter vaak uit de vroegmoderne tijd. Na de middeleeuwen werden ook in het veld linies aangelegd om vijanden (uit het oosten of zuiden) een halt toe te kunnen roepen voordat ze de agrarische gebieden konden plunderen. De Loozensche linie en de Mekkelhorsterlinie vallen hieronder. Linies konden bestaan uit ondoordringbare landweren, bestaande uit wallen met doornstruiken, en uit schansen. In de vroegmoderne tijd waren veengebieden een belangrijk onderdeel van de linies. Veengebieden waren namelijk grote obstakels voor legers. Deze veengebieden werden echter ook gebruikt door boeren die deze gebieden actief ontwaterden. Om de leegloop van veengebieden tegen te gaan werden tussen Coevorden en het Zwarte water twee leidijken aangelegd in 1688. Ook van de IJssel werd gebruikt gemaakt als natuurlijk obstakel. Helaas is van de vroegere IJssellinie, bedacht door Menno van Coehoorn rond 1700, te weinig informatie beschikbaar om een goed beeld te kunnen geven van deze verdedigingslinie. Van de latere IJssellinie is dat wel mogelijk. In het begin van de jaren ‘50 van de twintigste eeuw werd in de IJssel bij Olst een beweegbare stuw aangelegd. Mede hiermee kon een groot gebied geïnundeerd worden om zo tanks de doorgang te verhinderen. Bij deze IJssellinie werden ook vele bunkers met verdedigingsgeschut aangelegd.

Toepassingsschaal: 1:10000

Ruimtelijk schema: Vector

Doel van vervaardiging: Cultuurhistorische Waardenkaart Overijssel

Laatste wijziging bestand: 13-11-2023

Gebruiksbeperkingen: Geen gebruiksbeperkingen

Eigenaar van het bestand

Naam organisatie: Provincie Overijssel

Rol organisatie: eigenaar

Website: https://www.overijssel.nl

Naam contactpersoon: team Data, Informatie, GIS en Innovatie

Rol contactpersoon: beheerder

E-mail: kennishub@overijssel.nl

Adres: Postbus 10078

Postcode: 8000 GB

Plaats: Zwolle

Provincie: Overijssel

Land: NL

Auteur bestandsbeschrijving

Naam organisatie: Provincie Overijssel

Rol organisatie: eigenaar

Website: https://www.overijssel.nl

Naam contactpersoon: team Data, Informatie, GIS en Innovatie

Rol contactpersoon: beheerder

E-mail: kennishub@overijssel.nl

Adres: Postbus 10078

Postcode: 8000 GB

Plaats: Zwolle

Provincie: Overijssel

Land: NL

Distributeur van het bestand

Naam organisatie: Provincie Overijssel

Rol organisatie: distributeur

Website: https://www.overijssel.nl

Naam contactpersoon: team Data, Informatie, GIS en Innovatie

Rol contactpersoon: beheerder

E-mail: kennishub@overijssel.nl

Adres: Postbus 10078

Postcode: 8000 GB

Plaats: Zwolle

Provincie: Overijssel

Land: NL

Omgrenzende rechthoek in decimale graden

Minimum x-coördinaat: 5.80146399091304

Maximum x-coördinaat: 7.08357699159026

Minimum y-coördinaat: 52.2195424112152

Maximum y-coördinaat: 52.6589599563672

Code referentiesysteem: https://www.opengis.net/def/crs/EPSG/0/28992

Organisatie referentiesysteem: EPSG

Voltooiing bestand: 16-10-2013

Publicatie bestand: 07-12-2023

Laatste wijziging bestand: 13-11-2023

Herzieningsfrequentie bestand: Niet gepland

Laatste wijziging bestandsbeschrijving: 16-10-2024

Alternatieve titel: B7.cwk_verdedigingslinies_arc (B7/B73)

Status: Compleet

Versie: November 2023

Algemene beschrijving herkomst: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE); Cultuurhistorische Waardenkaart Overijssel; Kenniscentrum Landschap Rijksuniversiteit Groningen: https://www.rug.nl/research/kenniscentrumlandschap

Uitgevoerde bewerkingen

Beschrijving: De inventarisatie van de getoonde data is met de grootste zorg gedaan. Toch moet er rekening gehouden worden met een enkele afwijking in de geografische projectie van de gekarteerde elementen. Vooral in het geval van verdwenen cultuurhistorische elementen. Hier is gebruik gemaakt van gegeorefereerd historisch kaartmateriaal om de locatie te bepalen, waarbij een afwijking bijna onvermijdelijk is. De oudste defensieve werken zijn de walburgvestingen en zijn ingetekend als punt. Deze liggen vooral in het oosten en zuiden van de provincie. Een uitzondering is Ommen. De vroege IJssellinie (ontworpen door Menno van Coehoorn) is niet ingetekend door gebrek aan gegevens. Slechts spaarzame informatie is beschikbaar waardoor dit een te onvolledig beeld zou geven en voor verwarring of misvattingen zou kunnen leiden. Voor de vroege IJssellinie is de publicatie van A.C. Th. Gevers Leuven interessant (zie literatuurlijst). Met behulp van een masterscriptie van Bertus Brokamp (2007) zijn enkele landweren ingetekend die nog (deels) zichtbaar in het landschap liggen (Mekkelhorster linie, De Lutte-Losser, Losser, Hezinger, Fleringen en Rijssen). Wanneer de naam van een landweer niet bekend was is de naam van het dichtstbijzijnde dorp als naam in de database opgenomen. Deze zijn vooral aan de Duitse grens gesitueerd. De landweren rond Deventer, zijn gevonden via een publicatie van G.J. Doornink (1936) en zijn in de database onder kolom ind_obj_naam "landweer stad Deventer" genoemd. De twee leidijken die zijn aangelegd in 1688 zijn gebaseerd op de kaarten en de bijbehorende beschrijving door Jan van Alberdigh die zijn uitgegeven in atlasvorm door H.J. Versfelt (2007). Aan de randen van de uitgestrekte veengebieden lagen in 1688 verscheidene ontginningen waardoor grote delen van het veengebied ontwaterd dreigden te raken. De leidijken moesten ervoor zorgen dat het nog niet ontgonnen veen voldoende water vasthield om de defensieve waarde te behouden. Met deze achterliggende gedachte hadden de leidijken een indirecte defensieve functie en zijn daarom ingetekend onder deze laag.

Datum: 16-10-2013

Uitgevoerde bewerkingen

Beschrijving: In het kader van de herziening in 2022 zijn veel locaties als vlak ingetekend die voorheen als punt of lijn waren gekarteerd. De vlakken zijn overgenomen uit de atlas militair erfgoed van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en geven een veel gedetailleerder beeld van de situatie dan de oude kartering. Daarnaast zijn de (mogelijke) kastelen locaties van Diana Spiekhout (2020) en de (mogelijke) locaties van schansen langs de IJssel uit de Tachtigjarige Oorlog (S. Wennemers) toegevoegd aan de database.

Datum: 01-09-2022

Uitgevoerde bewerkingen

Beschrijving: In 2023 zijn voor de "Provinciale Verantwoordelijksheidkaart (= werktitel)" alle bekende omgrachte plaatsen gekarteerd. Met behulp van de minuutplannen van het jaar 1832 konden 178 Overijsselse omgrachte plaatsen worden gelokaliseerd en ingetekend. Deze laag is daarna toegevoegd aan de CWK.

Datum: 13-11-2023

Uitgevoerde bewerkingen

Beschrijving: INHOUD ATTRIBUTENTABEL: OBJECTID: Uniek identificatienummer binnen dit bestand. IND_CULT_DIS: Geeft aan binnen welke cultuurhistorische discipline de cultuurhistorische waarden vallen. IND_THEMA: Geeft aan binnen welk thema de cultuurhistorische waarden vallen. IND_PERIODE: Geeft aan binnen welke periode de cultuurhistorische waarden vallen. IND_OBJ_GROEP: Geeft aan binnen welke groep de cultuurhistorische waarden vallen. IND_OBJ_BESCHR: Geeft aan bij welke groep de cultuurhistorische waarden binnen deze laag vallen. IND_OBJ_NAAM: De namen die voorkomen op de kaart van Albers (2011) zijn zoveel als mogelijk overgenomen in dit veld. IND_OBJ_AANWEZIG: Geeft aan of de cultuurhistorische waarden nog aanwezig of verdwenen zijn. Cultuurhistorische waarden zijn nog aanwezig wanneer er in het landschap nog herkenbare elementen zichtbaar zijn. Waarde(n): 0 = nee; 1 = ja. IND_ENSEMBLE: Geeft aan wat de ensemblewaarde is van het element. Dit wil zeggen in hoeverre de historische context van het element nog aanwezig is in de nabije omgeving. Waarde(n): 0 = laag; 1 = gemiddeld; 2 = hoog; 3 = zeer hoog. IND_KENMERK: Geeft belangrijke kenmerken weer die het element kan, maar niet per definitie hoeft te bezitten. De kenmerken zijn per waarde van attribuut IND_OBJ_BESCHR gelijk. IND_GAAFHEID: Geeft aan wat de gaafheid is van het element. De score valt hoger uit naarmate het element in betere staat is (niet beschadigd) en onveranderd is sinds het moment van aanleg. Waarde(n): 0 = laag; 1 = gemiddeld; 2 = hoog; 3 = zeer hoog. IND_ZELDZAAM: Geeft aan wat de zeldzaamheid is van het element. Dat wil zeggen de zeldzaamheid van dergelijke elementen binnen de provincie Overijssel. Een enkele maal is een uitzondering gemaakt wanneer een element binnen Overijssel minder zeldzaam is, maar wel heel zeldzaam binnen Nederland of Europa. Waarde(n): 0 = laag; 1 = gemiddeld; 2 = hoog; 3 = zeer hoog. IND_WAARDE: Geeft de totaalwaarde weer van het element en is berekend door de score bij de ensemblewaarde, kenmerkendheid, gaafheid en zeldzaamheid op te tellen. Waarde(n): 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12. IND_WAARDERING: Geeft de totaalwaardering van het element weer. Deze waardering volgt uit de totaalwaarde. Er is gebruik gemaakt van de volgende omrekentabel: Totaalwaarde Waardering : 0-3 = 0; 4-7 = 1; 8-10 = 2; 11-12 = 3. Waarde(n): 0 = laag; 1 = gemiddeld; 2 = hoog; 3 = zeer hoog. IND_OBJ_KENMERK: Geeft belangrijke kenmerken weer die het element kan, maar niet per definitie hoeft te bezitten. De kenmerken zijn per waarde van attribuut IND_OBJ_BESCHR gelijk. SHAPE: Geometrie van het object.

Onderwerp: Maatschappij

Thesaurus trefwoorden: Thesaurus van Overijssel

Publicatie datum thesaurus: 10-01-2019

Trefwoord: cultuurbeleid

Trefwoord: cultuurhistorie

Trefwoord: cultuurhistorische waardenkaarten

Gebruiksbeperkingen: Geen gebruiksbeperkingen

Gebruiksbeperkingen: Geoportaal extern

Gebruiksbeperkingen: Downloadable data

Overige beperkingen: https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/deed.nl

Overige beperkingen: Geen beperkingen

(Juridische) toegangsrestricties: Overige beperkingen

Metadata unieke identifier: 9c87636b-f203-4606-b2af-f965695aa699

Metadata taal: Nederlands

Metadata karakterset: utf8

Metadata hiërarchieniveau: Dataset

Metadata standaard naam: ISO 19115

Metadata standaard versie: Nederlands metadata profiel op ISO 19115 voor geografie 2.1.0

Taal van de bron: Nederlands

Karakterset van de bron: utf8

Unieke identifier: 7cf02bd1-d2c5-4499-a9dd-80f64cac7e9b

Gerelateerde dataset: Verdedigingslinies (punten), 16-10-2013

Gerelateerde dataset: Verdedigingslinies (vlakken), 16-10-2013

Gerelateerde dataset: Layerfile: https://geo.overijssel.nl/geoportaal/lyr/cwk_verdedigingslinies_arc.lyrx, 07-12-2023

Niveau kwaliteitbeschrijving: Dataset

Niveau kwaliteitbeschrijving: Dataset

Deze gegevens worden beschikbaar gesteld door het Geoportaal van Overijssel: https://www.geoportaaloverijssel.nl

In het Geoportaal staan actuele kaarten en beschrijvingen van die kaarten.

Ter referentie zijn vaak ook nog oudere kaarten beschikbaar gesteld.

De provincie Overijssel stelt zoveel mogelijk kaarten als "open data" voor iedereen beschikbaar.

Heeft u suggesties of vragen? Stuur dan een email naar kennishub@overijssel.nl

Zie proclaimer: https://www.overijssel.nl/over-overijssel/proclaimer