658c459d-3233-4f6b-a694-3d5e1f7ff7b1 dut utf8 dataset dataset team Data, Informatie, GIS en Innovatie Provincie Overijssel beheerder

Postbus 10078 Zwolle Overijssel 8000 GB NL kennishub@overijssel.nl

https://www.overijssel.nl custodian 2026-05-13 ISO 19115 Nederlands metadata profiel op ISO 19115 voor geografie 2.0.0 geometryOnly composite geometryOnly point https://www.opengis.net/def/crs/EPSG/0/https://www.opengis.net/def/crs/EPSG/0/28992 EPSG 4.5(8.0.1) B7.cwk_toponiemen_p (B7/B73) 2026-02-01 creation 2026-05-13 publication 2026-04-21 revision 4310dd14-428b-4fd9-a6b2-d3d66493140f mapDigital mapDigital In Overijssel beschikken we over een bijzondere taal. Een oude landschapstaal die we bijna zijn vergeten, maar toch nog steeds mondjesmaat door ons huidige landschap heen schijnt. Woorden uit deze oude taal zijn aan ons overgeleverd in perceelsnamen, in gebiedsnamen en soms ook in dorpsnamen. Vaak zijn ze honderden jaren oud, sommige gaan zelfs meer dan duizend jaar terug. Het zijn woorden waarmee onze voorouders de overeenkomsten of juist de verschillen in het landschap probeerden te duidden. Want -horsten en -haren zijn in het landschap bijvoorbeeld altijd hoog en droog en -marsen en -vlieren zijn altijd laag en nat. Als we daar dieper op inzoomen zien we dat we met slechts 22 verschillende woorden een grote schat aan landschapskennis naar boven kunnen halen. Dat is bijzonder, want de woorden zijn in de naamgeving altijd bij ons gebleven, maar de exacte betekenis van de woorden is langzaam uit ons collectieve geheugen verdwenen. Als groep duidden we ze nu vaak aan als ‘veldnamen’. Door deze veldnamen weer op de kaart te zetten en hun betekenis beter te begrijpen, komt ook ons collectieve geheugen weer terug. Zonder geologische kennis kan daardoor een ieder die de woorden begrijpt de ontstaansgeschiedenis van ons landschap volledig uitleggen. Daarmee is het een taal die we wellicht ook nu nog kunnen gebruiken? Die ons de weg wijst binnen onze eigen ruimtelijke ordening? Die, ondanks alle veranderingen in grofweg de afgelopen twee eeuwen, ons de logica van ons eigen landschap laat zien? Als onderdeel van de Cultuurhistorische Waardenkaart om aan de ene kant het immateriële erfgoed van de veldnamen onder de aandacht te brengen en aan de andere kant om met ontwerpprincipes ruimtelijke ontwikkelingen te inspireren. completed Martijn Horst Nederlandschap Specialist Erfgoed

Deventer NL martijn.horst@nederlandschap.com

owner notPlanned https://metadata.geodataoverijssel.nl/attachment/245661/cwk_toponiemen_p.jpg cultuurhistorie cultuurhistorische waardenkaarten 2019-01-10 publication Geen gebruiksbeperkingenGeoportaal externDownloadable dataMag niet in Nationaal Georegister otherRestrictions http://creativecommons.org/licenses/by/2.0/deed.nl Naamsvermelding verplicht, organisatienaam vector dut utf8 society Microsoft Windows 10 Version 10.0 (Build 26200) ; Esri ArcGIS 13.6.0.59527 5.800246 7.153637 52.099566 52.865909 false B7.cwk_toponiemen_p Enterprise Geodatabase Feature Class https://www.geoportaaloverijssel.nl/metadata/dataset/658c459d-3233-4f6b-a694-3d5e1f7ff7b1UKSThttps://download.geoportaaloverijssel.nl/download/vector/658c459d-3233-4f6b-a694-3d5e1f7ff7b1landingpagehttps://services.geodataoverijssel.nl/viewer/layer/B73_Cultuur/B73_Historische_toponiemenkaartlandingpagehttps://services.geodataoverijssel.nl/geoserver/B73_Cultuur/wfsOGC:WFSB73_Historische_toponiemenkaarthttps://www.geoportaaloverijssel.nl/metadata/service/f9465b51-caaa-4293-bf70-cdbd892dc22fUKSThttps://services.geodataoverijssel.nl/geoserver/B73_Cultuur/wmsOGC:WMSB73_Historische_toponiemenkaarthttps://www.geoportaaloverijssel.nl/metadata/service/d14e94ca-620e-4df6-bda8-a46a4828997dUKST dataset Neder|land|schap datasetINHOUD ATTRIBUTENTABEL: OBJECTID: Uniek identificatienummer binnen dit bestand. NAAM: Veldnaam van de gekarteerde plek. UITGANG: Uitgang van de veldnaam met zowel de Nederlandse als de Duitse variant, zoals ‘-veen/-venn’, ‘-goor/-göhr’ of ‘-haar/haar’. TIJDSVENSTER: De periode waarin de veldnaam grofweg is ontstaan, gemeten in twee tijdsvensters, waarbij ‘Tijdsvenster 1’ bij benadering de periode vóór 1100 na Christus aangeeft (dichtbij het natuurlijke landschap) en ‘Tijdsvenster 2’ de periode na 1100 na Christus (de start van de grote ontginningen). Voor elk landschap zijn deze periodes anders. TOPONIEM: De plek in het landschap waar de veldnaam zich bevindt, waarbij ‘Terraniem’ staat voor hoog en droog en ‘Hydroniem’ voor laag en nat. BRON: De historische kaart waar vanaf de veldnaam is gekarteerd, inclusief het jaartal van verschijnen. SHAPE: Geometrie van het object.